DZIAŁANIE ZIMNA

surgery-676375_960_720

Działanie zimna na ustrój, podobnie jak działanie ciepła, polega na działaniu miejscowym i ogólnym. W działaniu miejscowym, zależnie od stopnia zadziałania zimna, powstaje odmrożenie (congelatio). Odmrożenie I stopnia cechuje się rumieniem z nieco sinofioletowym odcieniem, II stopnia – zmianami pęcherzowymi wraz z obrzękiem skóry i tkanki podskórnej, III stopnia – zmianami martwiczymi. W tym ostatnim wypadku zazwyczaj powstaje zgorzel sucha z następowym samooddzieleniem się martwiczych członków (demarcatio).

Oddzielne zagadnienie stanowi wreszcie sprawa tzw. przeziębienia. Ogólnie, zwłaszcza wśród laików, przyjmuje się, że oziębienie ustroju powoduje szereg chorób, zwłaszcza górnych dróg oddechowych. Do czasu, kiedy nie znano jeszcze bakterii, przeziębienie uchodziło za jedyną przyczynę tych chorób. Obecnie, z chwilą wykrycia odpowiednich bakterii, a zwłaszcza wirusów grypy i pokrewnych, wiemy, że są to sprawy wywołane przez drobnoustroje. Nie da się jednak zaprzeczyć, że oziębienie ma pewien wpływ na występowanie chorób. Dowodzi tego chociażby już większa częstość występowania grypy, anginy, ostrego nieżytu oskrzeli lub nieżytu nosa w porze zimowej. Liczne badania podjęte dla wytłumaczenia tego związku wykazały, że miejscowe oziębienie skóry powoduje odruchowe zwężenie naczyń narządów położonych w głębi (np. gardła, krtani, oskrzeli), wskutek czego zmniejsza się ich ukrwienie, a co za tym idzie, w tych narządach następuje zmniejszenie odporności. To znowu ułatwia osiedlanie się bakterii chorobotwórczych albo powoduje uczynnienie osiadłych już drobnoustrojów o niezbyt dużej zjadliwości, co w rezultacie prowadzi do powstania choroby. Potwierdzają to znane doświadczenia Pasteura, który przez oziębienie kury w kąpieli uzyskał jej zakażenie wąglikiem, podczas gdy normalnie kura na wąglik nie choruje.

Ostatnio sprawę ogólnego działania zimna na ustrój w przekonujący sposób tłumaczy Selye za pomocą swojej teorii adaptacyjnej. Jak wiadomo, w zakresie przystosowania ustroju do czynników szkodliwych, wyróżnia Selye trzy okresy: okres alarmowy, w którym następuje przejściowe zmniejszenie odporności ustroju, następnie okres zwiększonej odporności, w którym zostają uruchomione mechanizmy przystosowawcze ustroju (głównie przez przerost nadnerczy) i wreszcie trzeci okres, w którym następuje wyczerpanie ustroju i śmierć.

Powiązane wpisy